Önce tahmin et
75 öğrenci, 16 kişilik minibüslerle geziye gidecek. Kaç minibüs lazım?
75 ÷ 16 = 4, kalan 11. Peki cevap 4 mü? Dört minibüse 64 öğrenci biner, 11 öğrenci okulda kalır. Cevap 5. Problemlerde işlemi yapmak yetmez; sonucun ne anlama geldiğini de düşünmek gerekir.
Toplama, çıkarma ve zihinden işlem
Toplama ile çıkarma birbirinin tersidir. Bir toplamada eksik toplananı bulmak için toplamdan bilinen toplananı çıkarırız: ■ + 2 748 = 6 015 ise ■ = 6 015 − 2 748 = 3 267. Sonucu toplamayla kontrol ederiz.
Zihinden işlem yaparken sayıları kolay sayılara tamamlarız:
- 398 + 245 = 400 + 245 − 2 = 643
- 1 000 − 368: 368'den 400'e 32, 400'den 1 000'e 600. Toplam 632.
Yuvarlama ve tahmin
Bir sayıyı yuvarlarken yuvarlanacak basamağın hemen sağındaki rakama bakarız. Bu rakam 5 ya da 5'ten büyükse yuvarlanan basamak 1 artar; küçükse aynı kalır. Her iki durumda sağdaki basamaklar 0 olur.
- 4 527 → en yakın onluğa 4 530, yüzlüğe 4 500, binliğe 5 000.
Tahmin, sonucu kontrol etmenin en hızlı yoludur. 398 x 21 için 400 x 20 = 8 000 deriz. Hesapladığımız sonuç 80 000 ya da 800 çıkarsa bir yerde hata yaptığımızı hemen anlarız.
Çarpma, bölme ve kalan
Sonu sıfırlı sayılarla çarparken sıfırları ayırıp sonra ekleyebiliriz: 400 x 20 = 4 x 2 = 8, sonuna üç sıfır, 8 000. Bölmede bölünenden ve bölenden aynı sayıda sıfır silebiliriz: 4 500 ÷ 50 = 450 ÷ 5 = 90.
En sık yapılan hata: Bölümdeki ara sıfırı unutmak. 2 436 ÷ 12 işleminde 3 indirildiğinde 12'ye bölünmez; bölüme 0 yazılır. Doğru sonuç 203, 23 değil. Çarpmayla kontrol et: 23 x 12 = 276.
Kalanlı bölmede kalanın ne anlama geldiğine soru karar verir:
| Durum | Örnek | Cevap |
|---|---|---|
| Kalan için bir grup daha | 128 öğrenci, 6 kişilik çadır: 21 kalan 2 | 22 çadır |
| Yalnızca tam gruplar | 75 yumurta, 12'lik koli: 6 kalan 3 | 6 koli dolar |
| Kalanın kendisi | 130 cm kurdele, 15'er cm: 8 kalan 10 | 10 cm artar |
Dört işlem problemi: adım adım
Problem: Okul kütüphanesinin 3 450 TL bütçesi var. Tanesi 85 TL olan 12 kitap alındı. Kalan parayla tanesi 60 TL olan dergilerden en çok kaç tane alınabilir?