Önce tahmin et
Kalbin bir yılda kaç kez atar?
10 000 mi? 1 000 000 mu? Daha fazla mı? Bir tahmin yap, sonra birlikte hesaplayalım.
Senin yaşındaki bir çocuğun kalbi dakikada yaklaşık 80 kez atar. Bir saatte 80 x 60 = 4800, bir günde 4800 x 24 = 115 200, bir yılda 115 200 x 365 = 42 048 000 kez. Okunuşu: kırk iki milyon kırk sekiz bin. Tahminin bu sayıya ne kadar yakındı?
Bölükler ve basamaklar
Sayıları sağdan sola üçer basamaklı gruplara ayırırız. Her gruba bölük denir. Bölüklerin adları sırasıyla birler, binler, milyonlar ve milyarlardır. Her bölükte üç basamak vardır: birler, onlar, yüzler.
| Sayı | Okunuşu | Bölüğü |
|---|---|---|
| 1 | bir | birler bölüğü |
| 1000 | bin | binler bölüğü |
| 1 000 000 | bir milyon | milyonlar bölüğü |
| 1 000 000 000 | bir milyar | milyarlar bölüğü |
Tabloya bak: Her yeni bölük bir öncekinin 1000 katı. Bölüğün adı, o bölüğün ilk basamağının adıyla aynı. Milyarlardan sonra hangi bölük gelir sence?
Nasıl okunur?
- Sayıyı sağdan sola üçer basamaklı bölüklere ayır: 42 048 000 → 42 | 048 | 000.
- En soldaki bölükten başla. Her bölüğün sayısını oku, ardından bölüğün adını söyle: kırk iki milyon, kırk sekiz bin.
- Birler bölüğünün adı okunmaz. Tamamı sıfır olan bölük de okunmaz.
- 1000 "bir bin" değil, "bin" diye okunur.
Nasıl yazılır?
Okunuşu bölük bölük ayır ve her bölüğü üç basamakla yaz. Okunuşta adı geçmeyen basamaklara 0 yazılır. Büyük sayılar bölükler arasında boşluk bırakılarak yazılır; nokta kullanılmaz.
En sık yapılan hata: "On beş milyon iki bin otuz" sayısını 152 030 yazmak. Doğrusu 15 002 030. Binler bölüğü 002, birler bölüğü 030 olmalı; her bölük üç basamak.
Sayı değeri, basamak değeri ve çözümleme
- Sayı değeri: Rakamın kendisi. 7 485 236 sayısında 4'ün sayı değeri 4'tür.
- Basamak değeri: Rakamın bulunduğu basamağa göre değeri. Aynı 4, yüz binler basamağında olduğu için 400 000 değerindedir.
- Çözümleme: Sayıyı rakamlarının basamak değerlerinin toplamı olarak yazmak. Sıfır olan basamaklar yazılmaz: 6 030 205 = 6 000 000 + 30 000 + 200 + 5 ya da (6 x 1 000 000) + (3 x 10 000) + (2 x 100) + (5 x 1).
Karşılaştırma
Önce basamak sayısına bak: Basamağı çok olan büyüktür. Basamak sayıları eşitse en soldaki basamaktan başlayarak rakamları karşılaştır; ilk farklı rakam kararı verir. 99 999 999 ile 102 345 678'i karşılaştır: Hangisi büyük, neden?